आवळा एक आयुर्वेदिक डॉक्टर

आवळा म्हणजे काय?

भारतातील प्रत्येकजण आवळा हा परिचित आहे आणि ते सर्वात प्राचीन आयुर्वेदिक औषधांपैकी एक मानले जाते. भारतात अशी कोणतीही व्यक्ती असणार नाही ज्याने आपल्या आयुष्यात आवळ्याचे नाव कधीही ऐकले नाही. औषधी गुणधर्मांमुळे आवळा जागतिक पातळीवरही लोकप्रिय आहे.

 

 

घरगुती मालमत्तेत आवळा खूप वापरला जातो आणि तुम्ही आवळ्याच्या औषधी गुणधर्मांचा कधीही लाभ घेतलेला नाही. आवळ्यात अँटीबॅक्टेरियल आणि पोषक घटक असतात ज्याकडे दुर्लक्ष करणे कठीण असते.

आयुर्वेदिक डॉक्टरांचे म्हणणे आहे की आवळा हा अँटीऑक्सिडंट्स आणि पोषक तत्त्वांचा भरपूर स्रोत आहे. आमलाकी म्हणजे "आई" आणि "जीवनदान" ज्यात औषधी आणि पोषक गुणधर्म आहेत.

आयुर्वेद, चरक संहिता आणि सुश्रुत संहिता या दोन प्रमुख ग्रंथांमध्ये आवळ्याचे वर्णन उत्साही वनौषधी असे करण्यात आले आहे. एवढेच नव्हे तर भारतीय कथांमध्ये आवळाला भगवान विष्णूंचे अश्रू म्हणतात. भारतात आवळ्याची झाडे आणि फळांचीही पूजा केली जाते.

 

आवळ्या बद्दल वस्तुस्थिती: 

वनस्पतीशास्त्रीय नाव: फिलांथस अंबिका
उतरणे: फिलान्थेसी
सामान्य नाव: इंडियन गुस्बॅरी, आमलाकी
संस्कृत नाव: धात्री, अमृत, अमृतफळ

उपयुक्त भाग: फळे (ताजी आणि कोरडी दोन्ही), बिया, साली, पाने आणि फुले

आवळाचे गुणधर्म : आवळे शरीरातील त्रिदोश (वात, पित्त आणि कफ) यांचा समतोल साधण्यासाठी ओळखले जातात. आवळ्यामध्ये असे गुणधर्म आहेत जे थंड, जड, रुक्ष, धातूआणि मधुमेह काढून टाकतात.

 

आवळ्याचे फायदे.

आवळा असंख्य फायद्यांसाठी वापरला जातो. आवळा रक्त साफ करतो, जुलाब, मधुमेह, जळजळ यांचे फायदे दूर करतो. हायपर ऑसिडीटी, अॅनिमिया, रक्तकमी होणे (नाकातून रक्तस्त्राव), वात-पित्त तसेच रक्तस्त्राव या समस्येसाठीही हे फायदेशीर आहे. यामुळे आतड्यांच्या हालचालींची प्रक्रिया सोपी होते. यामुळे श्वसनाचे आजार, खोकला आणि खोकल्याशी संबंधित आजार दूर होण्यास मदत होते. आवळा डोळ्याचा प्रकाशही सुधारतो. आम्लयुक्त गुणधर्म असल्याने सांधेदुखीचाही फायदा होतो. तुम्ही दररोज कच्चा आवळा वापरू शकता किंवा आवळ्याचा रस पिऊ शकता.

आवळा (इंडियन गूजबेरी) शरीरातील पित्त, वात आणि कफ यांचा समतोल साधण्यास मदत करते. आवळा सर्व प्रकारचा ताप दूर करण्यास मदत करतात. हे वेदनाशामक औषध म्हणूनही काम करते.

केसांच्या समस्येत आवळ्याचे फायदे.

पांढऱ्या केसांची समस्या सर्व वयोगटातील लोकांशी झगडत आहे. आवळ्याच्या मिश्रणाचा लेप घेतल्याने काही दिवसांतच काळे केस तयार होतात. 30 ग्रॅम वाळलेला आवळा, 10 ग्रॅम बेहडा, 50 ग्रॅम आंब्याचे गिरी आणि 10 ग्रॅम लोह भस्म घ्या. ते रात्री लोखंडी भांड्यात भिजवून ठेवा. कमी वयात केस पांढरे झाले असतील तर हा लेप दररोज लावा. काही दिवसांतच केस काळे होऊ लागतात.

• आवळा, रिठा आणि शिक्काई यांचा काढा बनवा. ते केसांमध्ये लावा. वाळल्यानंतर केस पाण्याने धुवा. केस मऊ, घनदाट आणि लांब होतील.
• आवळ्याचे फळ, आंब्याच्या गिरी एकत्र पेस्ट करा. ते डोक्यावर लावल्याने केसांची मुळे मजबूत होतात आणि केस काळे होतात.
• लोह भस्म आणि आवळा पावडर, गुडहल फुल पेस्ट करून आंघोळ करण्यापूर्वी थोडा वेळ डोक्यात लावून ठेवा आणि नंतर पाण्याने धुवा यामुळे केस पांढरे होणार नाहीत.

डोळ्यांच्या आजारात आवळ्याचे फायदे.

डोळ्यांत आवळ्याचा 1-2 थेंबाचा रस घातल्याने डोळ्यांच्या वेदना कमी होतात.
डोळ्यांत आवळा बियां खीसुन वापर डोळेना लावल्यास डोळ्यांच्या आजारांवर फायदेशीर ठरते.

 

घशासाठी आवळ्याचे फायदे.

जेव्हा जेव्हा हवामान बदलते तेव्हा सहसा घसा दुखणे ही समस्या असते.
अजमोदा, हळद, आवळा, आणि यवक्षार एकत्र समान प्रमाणात मिसळा. 2 चमचे मध आणि 1 चमचा तूप अस 1 ते 2 ग्रॅम पावडर मिक्स करून घ्या यामुळे घसा दुखणे दूर होते.

 

ऑसिडीटीमध्ये आवळ्याचे फायदे.

आजकाल ऑसिडीटी किंवा अतिऑसिडीटी ही एक सामान्य समस्या बनली आहे. लहान मुलांपासून वृद्धापर्यंत कोणालाही ही समस्या उद्भवू शकते. 
10 ग्रॅम आवळा बिया रात्रभर पाण्यात भिजवून ठेवा. दुस-या दिवशी गायीच्या दुधात बिया पेस्ट करा. 250 मिली गायीच्या दुधाबरोबर घ्या  याचा ऑसिडीटीला फायदा होईल.

 

बद्धकोष्ठतेत आवळ्याचे फायदे.

आजकाल जीवनशैलीमुळे किंवा खाने-पीने मुळे सर्व लोक बद्धकोष्ठतेमुळे अस्वस्थ होतात. 
गरम पाण्यामध्ये 3-6 ग्रॅम त्रिफळा पावडर घ्या याचा बद्धकोष्ठतेला फायदा होतो.

 

अपचनात आवळा फायदेशीर.

काही वेळा अवेळी अन्न खाताना किंवा काहीही चुकीचे खाताना अपचन किंवा इन्डायझेशन होते. त्यासाठी आवळा शिजवा. योग्य प्रमाणात मिरपूड, आले, सैंधव मीठ, भाजलेले जिरे आणि हिंग घाला ते सावलीत  सुकवून सेवन करण्याने भूक लागते आणि बद्धकोष्ठता आणि अपचन यासारख्या समस्या दूर होतात.

 

मधुमेहामध्ये आवळ्याचे फायदे.

सध्या अनेकांना मधुमेह आहे. त्यासाठी आवळा, हरड, बेहडा, नागरमोथा, दारुहळदी घ्या ते समान मात्र प्रमाणात घ्या आणि पावडर बनवा. सकाळी आणि संध्याकाळी मधुमेहाच्या रुग्णाला १० ते २० मिली प्रमाणात घातल्याने फायदा होतो.

 

कुष्ठरोगात आवळ्याचे फायदे.

आवळा आणि नीमची पाने सम प्रमाणात घ्या आणि बारीक पावडर बनवा. मधसोबत दररोज 2 ते 6 ग्रॅम सकाळी चाटण घ्या यामुळे कुष्ठरोगाच्या गंभीर आजारालाही ताबडतोब फायदा होतो.त्वचेच्या रोगांमध्ये आवळा फायदेशीर

तूप बरोबर नीम पाने आणि आवळा सेवन करा. याचा फायदा अॅब्सेस, दुखापतीच्या समस्या, पित्ताच्या समस्या, खाज इत्यादींना फायदा होतो. 

 

तापात आवळ्याचे फायदे.

मोथा, हरड,बेहडा, आवळा, कुटकी आणि फालसा यांचा काढा बनवा. 10-30 मिलीमध्ये घ्या यामुळे खोकल्यातील दोषांमुळे ताप येतो यावर फायदा होईल.

 

दातांसाठी आवळा वापरा.

आवळ्याची पाने आणि फळे दोन्ही तोंडाशी संबंधित रोगांमध्ये फायदेशीर ठरतात. दातांच्या ताकदीसाठी आवळ्याची पाने वापरली जातात आणि फळांचा वापर हिरड्यांमध्ये केला जातो.

आवळ्याच्या सेवनामुळे हृदय निरोगी राहण्यास मदत होते, कारण आवळ्याच्या सेवनामुळे कोलेस्टेरॉल कमी होण्यास मदत होते तसेच आवळ्यात आढळणारी व्हिटॅमिन सी, रक्तवाहिनी अरुंद होण्यास मदत होते, ज्यामुळे रक्तदाब सामान्य राहतो.

मज्जातंतूंची कमतरता दूर करण्यासाठी आवळ्याचा वापर केला जातो.

आमलामध्ये रसायनाची गुणधर्म आढळतो त्याप्रमाणे मज्जातंतूंची कमतरता दूर करण्यासाठी आवळ्याचा वापर केला जातो. रसायनाचा दर्जा म्हणजे शिरेतील बदलांवर नियंत्रण ठेवून दुर्बलता दूर करणे.

 

पतंजली आयुर्वेद आवळा रस.

पतंजली आवळ्याच्या रसात इंडियन गूजबेरी किंवा आवळा असतो. आवळा (इंडियन गूजबेरी) माणसाला माहीत असलेल्या सर्वोत्तम पुनरुज्जीवित लोकांपैकी एक मानला जातो. हा व्हिटॅमिन सीचा सर्वात श्रीमंत नैसर्गिक स्रोत आहे. व्हिटॅमिन सीच्या मजबूत पातळीमुळे आवळा एक शक्तिशाली अँटी ऑक्सिडंट बनते, ज्यामुळे वृद्धापकाळाला कारणीभूत आणि खराब होणाऱ्या पेशींना कारणीभूत असलेल्या शरीरातील आयन्सशी लढण्यास मदत होते. बद्धकोष्ठता आणि आतड्यांच्या हालचालींवर नियंत्रण ठेवण्यास मदत करणारा हा अत्यंत सौम्य लक्ष्मण आहे. यामुळे मुळांचे पोषण होते आणि अकाली राखाडी रंग तसेच केस गळणे टाळण्यास मदत होते. त्वचा सुधारण्यास मदत करणारे रक्त शुद्ध करण्यासाठी आवळा अतिशय चांगला आहे हेही दाखवून देण्यात आले आहे.

 

पतंजली आवळ्याच्या रसाचे प्रमुख फायदे:

• व्हिटॅमिन सीचा समृद्ध स्रोत आणि त्यात 80% पाणी, प्रथिने, खनिजे, फायबर तसेच कार्बोहायड्रेट्स असतात.
• लठ्ठपणा कमी करा आणि हृदयविकाराचा झटका टाळता येतो कारण यामुळे कोलेस्टेरॉलची पातळी कमी होण्यास मदत होते.
• शरीरातून विषारी पदार्थ बाहेर फेकणारे, आपल्या मेंदूला मजबूत करणारे, आपल्या फुफ्फुसांचे पोषण करणारे, स्नायूंचा स्वर सुधारणारे, आपल्या मूत्रप्रणालीचे संतुलन, पोटातील आम्लांचे संतुलन आणि अतिशय चांगले शरीर थंड आहे.
•  केस रंग आणि केसांची वाढ वाढते. यामुळे केसांची मुळे मजबूत होतात आणि त्यामुळे केस गळणे टाळता येत नाही.
• दृष्टी सुधारते.
• आपल्या शरीरातील मुक्त मूलतत्त्ववाद्यांची पातळी कमी करून वृद्धत्वविरोधी गुणधर्म प्रदर्शित करतो.
•  त्वचेच्या सर्व आजारांवर उपचार करण्यासाठी फायदेशीर.

 

वापराची पध्दत:

दिवसातून दोनदा सम समान प्रमाणात पाण्यामध्ये 20 मिली रस रिकाम्या पोटी घ्यावा.

पतंजली आयुर्वेद आवळा 

• हेअर ऑईलमध्ये सनफ्लॉवर ऑईल, जतून (ऑलिव्ह ऑईल), (तीळ तेल) आणि आवळा हे सक्रिय प्रमुख घटक आहेत.
• व्हिटॅमिन सीची शक्ती असलेले मजबूत आणि मऊ करणारे औषधी घटक यांचे वनौषधी मिश्रण
• सूत्रसंचालनामुळे कमजोर केस मजबूत होतात आणि पुनरुज्जीवित होतात.

 

पतंजली आयुर्वेद आवळा हेअर ऑईलचे प्रमुख फायदे/उपयोग:

• स्ट्रेस मुळे डेमेज होणारे केस कमी करण्यासाठी मुळे मजबूत होतात. 
  
• केस पडणे कमी होते, करडे आणि विभाजित फाटे रोखते. 

 

वापरायची पध्दत :

• तळहातावर पुरेशे प्रमाणात पतंजली आवळा हेअर ऑईल घाला आणि बोटांनी केस आणि डोक्यावर हळुवारपणे मसाज करा. 
• धुण्यापूर्वी सुमारे अर्धा तास सोडा. 
• मजबूत  केस  अनुभवण्यासाठी आठवड्यातून किमान एकदा तरी वापरा. 
  

 

सूचना:

 थेट उष्णता, सूर्यप्रकाश आणि आर्द्रतेपासून संरक्षण करा. 

 

सुरक्षा माहिती: 

• वापरण्यापूर्वी लेबल काळजीपूर्वक वाचा. 
• वापरानंतर हात व्यवस्थित धुवा.